Đình Bo với những sự kiện lịch sử cách mạng và kháng chiến chống thực dân Pháp

24/10/2014


Di tích lịch sử văn hoá là một phần của Di sản văn hoá quê hương, đất nước góp phần xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Đình Bo toạ lạc trên diện tích 1134m2 thuộc phường Kỳ Bá, thành phố Thái Bình đã được UBND tỉnh Thái Bình cấp bằng công nhận di tích lịch sử văn hoá ngày 10-10-2002. Viện thông tin khoa học Việt Nam đã khẳng định: Đình Bo thờ tướng quân Trần Lãm có nguồn gốc vốn dòng thị tộc Bách Việt, gia dình di cư xuống lưu vực Sông Hồng định cư ở Kỳ Bá, Sơn Nam Đạo nay là phường Kỳ Bá thành phố Thái Bình.

Toạ lạc trên diện tích 1134m2, khu di tích Đình Bo mang đậm phong cách kiến trúc hiện đại kết hợp hài hoà với phong cách kiến trúc truyền thống dân tộc. Vị trí của khu di tích thoáng rộng hướng về phía tây nam, liền kề đường giao thông chính, có tường, cổng, khuân viên và hệ thống cây xanh làm cho không gian kiến trúc di tích vừa thâm nghiêm vừa trải rộng, tôn vẻ đẹp trầm tư cổ kính. Đình Bo có kết cấu: Tiền nhất hậu đinh 3 toà 7 gian.

Toà đại bái của đình Bo gồm 3 gian được xây dựng theo kiểu phương đình, hai tầng, 8 mái, chồng diêm, cổ các, thượng thu, hạ thách, lợp giả ngói ống. Các đao vút cong cách điệu lá lật, tạo vẻ nhẹ nhàng, thanh thoát của bộ mái kiến trúc, khiến du khách ngỡ ngàng như gặp mái đình làng nơi thôn dã.

Nội thất toà đại bái có ban thờ tượng Chủ Tịch Hồ Chí Minh ở gian chính giữa. Ở hai gian bên có bia ghi tên năm sinh và năm mất của các liệt sỹ phường Kỳ Bá. Trong không gian thoáng rộng, nền lát gạch, hệ thống cửa ra vào bố trí ánh sáng và gió thiên nhiên hợp lý, toà đại bái được bộ mái kiến trúc nâng bổng tạo chiều cao không gian càng thêm thoáng rộng. Hàng trăm người có thể hành lễ, chiêm bái tại nơi đây.

Hậu cung đình Bo là công trình kiến trúc tiếp sau toà đại bái. Sự bố trí thiết kế kiến trúc rất liên hoàn, cân đối hài hoà tổng thể khu di tích. Hậu cung Đình gồm 2 toà 4 gian có kết cấu chữ đinh, tường hồi bít dốc, mái chảy, chéo đao tầu gốc, đao cách điệu song loan, lợp giả ngói ống rất cân đối hài hoà. Đồ tế khí, nghi tượng của đình tuy đã mất nhiều, song vẫn bảo lưu một số câu đối đại tự, cuốn thư thời Nguyễn. Phần lớn các ban thờ, ngai thờ, tượng pháp của đình Bo đã được tôn tạo vàng son lộng lẫy, tôn nghiêm, khẳng định công lao lớn của con người Kỳ Bá trong việc bảo tồn giá trị lịch sử văn hoá. Đặc biệt là một số đại tự, câu đối, tượng thánh có niên đại thời Nguyễn còn lưu giữ được, đã làm gia tăng yếu tố gốc của di tích được phụng dựng.

Đình Bo phường Kỳ Bá là một mốc son trong bản đồ du lịch khi tìm về nguồn cội Kỳ Bố Hải Khẩu thời Đinh Tiền Lê. Để rồi sang thế kỷ XII, vua Lý Nhân Tông đã về đất này cày tịnh điền, khuyến cáo dân trăm họ yêu việc nhà nông, quốc sử còn ghi.

Năm 930,Trần Minh Công trưởng thành, có học hành, ra làm việc với chính quyền tự chủ Diêm Đình Nghệ được hưởng thực ấp ở Bố Hải Khẩu. Năm 933 hưởng ứng lời kêu gọi cứu nước của Ngô quyền chống quân Nam Hán, Trần Minh Công đem lễ vật và vận động nhân dân trong vùng tham gia chặt cây đẽo cọc, vận chuyển lương thực góp phần vào chiến thắng lịch sử trên sông Bạch Đằng. Sau chiến thắng Bạch Đằng năm 938, Ngô quyền bỏ chức tiết độ sứ của phong kiến phương bắc, xưng Vương, lập triều đình, đặt chế định triều nghi với hai hàng văn võ. Một quốc gia phong kiến được hình thành. Đây kết quả hiển hách của dân tộc ta sau hơn nghàn năm đấu tranh chống ách đô hộ của người ngoai bang, giành lại quyền làm chủ đát nước, mở ra một kỷ nguyen mới.

Kỳ Bố Hải Khẩu thuở ấy là vùng đất cửa biển, đất đai màu mỡ cùng với những người dân cần cù, quật khởi. Dòng họ Trần về Kỳ Bố Hải Khẩu trước thế kỷ thứ X khá lâu. Mặc dù dần dần được làm chủ một vùng đất trù phú sẵn nguồn nhân lực, Trần Lãm vẫn ra sức chiêu lập dân, khai phá đất đai, quy tụ thêm lực lượng, xuất tiền và vàng để mua ruộng đất, phân phát cho dân nhằm thu hút thêm nhiều người đến mở mang sinh sống. Vì vậy, gia tư tích luỹ có tới hàng vạn người, dưới trướng có tới mấy ngàn người vào ra. Trần Minh Công mộ binh tích trữ lương thảo, huấn luyện quân binh ngày càng hùng mạnh.

Năm 944, Ngô quyền mất, đất nước không có người đứng chủ. Nhân cơ hội đó các thế lực địa phương nổi lên lập giang sơn riêng, tranh giành quyền lợi, gây nên loạn " thập nhị sứ quân". Sự thống nhất và cả nền tự chủ của đất nước vừa mới dành lại sau hàng ngàn năm lại có nguy cơ bị phá hoại, tạo thời cơ cho kẻ thù có thể quay lại xâm lược. Trần Lãm cũng tự xưng là minh công giữa miền Kỳ Bố Hải Khẩu đã trở thành một sứ quân có thế lực mạnh nhất trong 12 sứ quân.

Bước đầu dựng cờ, còn bao khó khăn nhân tài vật lực nên Đinh Bộ Lĩnh đã chọn Trần Lãm và đất Kỳ Bố Hải Khẩu làm chỗ tựa dựa. Trần lãm thấy Bộ Lĩnh dáng mạo khôi ngô lạ thường lại có khí độ, bèn nhận làm con nuôi đối đai ngày càng hậu. Trần Minh Công đem tài sản, binh quyền và bày mưu tính kế cho Đinh Bộ Lĩnh đánh bại 11 sứ quân khác, dựng lên nước Đại Cồ Việt. Trong hoàn cảnh lịch sử đầy gian nguy lúc đó, kế tục sự nghiệp của người cha nuôi, Đinh Bộ Lĩnh, người anh hùng dân tộc ở đất Hoa Lư đã dẹp tan được nạn cát cứ và nội chiến, thu lại giang sơn về một mối, củng cố nền độc lập tự chủ của đất nước. Chính buổi đầu dựng nghiệp của họ Đinh, vai trò của Trần Lãm với Bố Hải Khẩu đã quyết định hướng đi đúng của Đinh Bộ Lĩnh, và khẳng định vai trò của tướng quân Trần Lãm với vùng cửa biển Bố. Tướng quân trần lãm đã cống hiến tất cả cho sự nghiệp thống nhất đất nước.

Đình Bo xưa thuộc làng Kỳ Bá, tổng lạc đạo huyện Vũ Tiên, nay thuộc phường Kỳ Bá thị xã Thái Bình. Đình Bo thời đó có cây muỗm to, cao nên ngay từ phong trào treo cờ rải truyền đơn 30/4/1930, đình là một địa điểm được đảng chọn treo cờ búa liềm.Vào những năm 1930- 1941 Đình Bo là cơ sở dạy học của ông Đào Quang Đỉnh là một yếu nhân trong phong trào cách mạng ở làng Kỳ Bá. Đình Bo trở thành một cơ sở liên lạc để xây dựng cơ sở cách mạng trong vùng. Đêm 30 tết năm 1941, tỉnh uỷ trực tiếp chỉ đạo việc treo cờ rải truyền đơn ở thị xã Thái Bình. 5 lá cờ đỏ búa liềm được treo đúng nơi quy định trong đó có một lá cờ Đảng được treo trên ngọn cây muỗm ở Đình Bo. Trên nóc Đình ngay giữa sào huyệt của kẻ thù- lá cờ Đảng tung bay trong nắng gió làm cho kẻ thù vô cùng tức tối.

Từ năm 1942 đến trước ngày tổng khởi nghĩa 19-8-1945 các đồng chí là cán bộ Việt Minh như đồng chí Đào Thiện Bật, đồng chí Tống Trung Dực, đồng chí Nguyễn Văn Cúc đã về đình Bo gặp gỡ liên lạc với ông Đào Quang Đỉnh để xây dựng phong trào cách mạng tiến tới tổng khởi nghĩa ở thị xã.

Ngày 6/1/1946 đình Bo là nơi vinh dự được chọn là nơi bỏ phiếu bầu cử quốc hội khoá I

Di Sản văn hoá Đình Bo, phường Kỳ Bá đã bị thời gian, thiên nhiên và chiến tranh huỷ hoại. Việc tôn tạo và bảo tồn những giá trị văn hoá  lịch sử của ngôi đình trở thành nguyện vọng chính đáng của cán bộ và nhân dân. Vào những năm cuối cùng của thế kỷ 20, bằng tất cả quyết tâm nhân tài vật lực đóng góp của nhân dân, sự giúp đỡ của các cấp, các ngành, cơ quan, đình Bo đã được phụng dựng trên vị trí cũ, nơi tôn thờ chiêm bái vị tướng quân thành hoàng của đất kẻ Bo, có công lao hộ quốc an dân, thống nhất sơn hà thế kỷ 10, nơi đã diễn ra những sự kiện lịch sử quan trọng của con nguời Kỳ Bá đã hy sinh anh dũng trong cách mạng và trong hai cuộc kháng chiến.

Hàng năm vào dịp tháng 8 và tháng 10 âm lịch, nhân dịp ngày sinh và ngày mất của Trần Minh Công, đình Bo mở hội tế lễ tướng quân Trần Lãm.

Theo thaibinhtourism.com.vn