Vai trò, sứ mệnh cao quý của văn học, nghệ thuật: Bước phát triển mới sau 10 năm thực hiện Nghị quyết 23

20/08/2018


Lần đầu tiên ban hành nghị quyết chuyên đề - Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 16/6/2008 “về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong tình hình mới”, Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng đã xác định rõ quan điểm chỉ đạo: Văn học, nghệ thuật là lĩnh vực rất quan trọng, đặc biệt tinh tế của văn hoá; là nhu cầu thiết yếu, thể hiện khát vọng chân, thiện, mỹ của con người; là một trong những động lực to lớn trực tiếp góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội và sự phát triển toàn diện của con người Việt Nam. Sau 10 năm Nghị quyết đi vào hiện thực cuộc sống, vai trò, sứ mệnh cao quý của văn học, nghệ thuật và của đội ngũ văn nghệ sĩ ngày càng được phát huy với bước phát triển mới và những biến đổi sâu sắc.

Lễ hội chùa Keo, xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư

Trong bối cảnh với rất nhiều thuận lợi, Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị (khóa X) được tổ chức triển khai thực hiện ở một tỉnh giàu truyền thống văn hóa, văn hiến, yêu nước và cách mạng như Thái Bình, đã nâng cao nhận thức của cấp ủy đảng các cấp, ý thức trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, hội viên về vị trí, vai trò của văn học, nghệ thuật đối với đời sống xã hội. Một đổi mới rõ nét là nhiệm vụ phát triển văn hóa nói chung, văn học nghệ thuật nói riêng được đưa vào nội dung văn kiện các kỳ đại hội đảng bộ các cấp, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa phương. Qua đây thấy rõ sự nhất quán và thống nhất về quan điểm đối với văn học nghệ thuật, quyết tâm nâng cao chất lượng cũng như giá trị của văn học nghệ thuật; từ đó tạo chuyển biến tích cực trong hành động, cụ thể là quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo việc bố trí quỹ đất, các nguồn vốn ngân sách và nguồn vốn xã hội hóa để đầu tư xây dựng thiết chế văn hóa, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ đời sống tinh thần ngày càng phong phú, đa dạng của đông đảo quần chúng nhân dân. Ban Thường vụ Tỉnh ủy luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi cho đội ngũ văn nghệ sĩ nghiên cứu, học tập, lao động sáng tác và tiếp cận thực tế cuộc sống; thường xuyên gặp mặt, thăm hỏi, trao đổi với đại biểu văn nghệ sĩ để chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, những kiến nghị, đề xuất, kịp thời chỉ đạo thực hiện các giải pháp tháo gỡ vướng mắc, khó khăn và giải quyết những vấn đề phát sinh trong lĩnh vực văn học nghệ thuật. UBND tỉnh ban hành nhiều cơ chế, chính sách phát triển khuyến khích văn học nghệ thuật, thu hút, trọng dụng, bồi dưỡng nhân tài; đầu tư cơ sở vật chất, kinh phí nâng cao hiệu quả hoạt động của các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp; tổ chức trao tặng các giải thưởng cho các tác phẩm văn học nghệ thuật tiêu biểu. Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sắp xếp, bố trí cán bộ lãnh đạo quản lý, đội ngũ giáo viên giảng dạy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác văn hóa cũng như lực lượng cộng tác viên văn hóa cơ sở được thực hiện bảo đảm quy định, dân chủ, công khai; từng bước đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Nghị quyết trở thành hiện thực cuộc sống là hệ quả tất yếu của bước phát triển mới và những biến đổi sâu sắc trong hoạt động văn học nghệ thuật. Qua 10 năm thực hiện Nghị quyết, đã có gần 300 tác phẩm văn học được xuất bản, hàng trăm tác phẩm âm nhạc, vở diễn nghệ thuật, hàng ngàn tác phẩm nhiếp ảnh, mỹ thuật… được sáng tác, trưng bày, triển lãm và đến với quần chúng nhân dân. Nhiều tác phẩm đạt giải trong các cuộc thi, liên hoan, triển lãm ở trong nước và trưng bày ở quốc tế đã tạo được dư luận tốt trong xã hội. Một thực tế cần phải được khẳng định là các tác phẩm văn học nghệ thuật ngày càng phát triển đa dạng về loại hình, phong phú về nội dung, đổi mới trong phong cách, chất liệu; tập trung phản ánh hiện thực sinh động, chân thật và sâu sắc sự nghiệp đổi mới toàn diện của đất nước, của tỉnh theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chủ động hội nhập quốc tế, xây dựng và bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền của Tổ quốc; ca ngợi những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, của quê hương Thái Bình; phản ánh gương những tập thể, cá nhân trên mọi mặt của đời sống xã hội; cổ vũ các phong trào thi đua yêu nước… cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị và nhu cầu hưởng thụ văn hóa, nghệ thuật của các tầng lớp nhân dân. Hoạt động sân khấu, nghệ thuật biểu diễn có nhiều tiến bộ với sự kết hợp nhuần nhuyễn, tinh tế giữa truyền thống và hiện đại; cùng với việc dàn dựng, phục hồi, nâng cao các vở diễn, có sự quan tâm nhiều hơn đến những vấn đề xã hội, thể hiện đa dạng mọi khía cạnh của cuộc sống. Từ năm 2008 – 2017, các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp và các diễn viên tham gia các kỳ liên hoan, hội diễn sân khấu toàn quốc, các cuộc thi tài năng trẻ, dàn nhạc dân tộc… đạt được 37 huy chương các loại; bình quân mỗi năm biểu diễn khoảng 160 buổi, phục vụ trên 62.000 lượt khán giả trong và ngoài tỉnh. Phong trào sáng tác thơ ca, văn nghệ quần chúng phát triển rộng khắp ở các ngành, địa phương, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp. Toàn tỉnh hiện có trên 2.000 câu lạc bộ thuộc 60 loại hình khác nhau được tổ chức và duy trì hoạt động thường xuyên, đã thu hút hàng ngàn người tham gia. Hoạt động của các câu lạc bộ phong phú, đa dạng, khai thác và phát huy thế mạnh văn hóa của từng địa phương, cơ sở, động viên quần chúng sáng tạo, truyền bá các giá trị văn hóa truyền thống, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân. Cùng với việc sáng tác các tác phẩm nghệ thuật, hoạt động của các mô hình câu lạc bộ thi hát và biểu diễn nghệ thuật chèo truyền thống, mô hình câu lạc bộ đàn và hát dân ca, mô hình câu lạc bộ gia đình văn nghệ, câu lạc bộ văn hóa học sinh, sinh viên, câu lạc bộ thơ; các cuộc liên hoan, hội diễn văn nghệ quần chúng, các đội tuyên truyền lưu động đã chú trọng tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, nhất là về xây dựng nông thôn mới, xây dựng đời sống văn hóa, bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo. Các chương trình văn hóa văn nghệ đêm giao thừa tại các thôn làng được duy trì nhiều năm, trở thành nét đẹp văn hóa, tạo không khí vui tươi, phấn khởi đón chào năm mới trong cán bộ đảng viên và nhân dân….

Nhìn lại chặng đường 10 năm triển khai tổ chức thực hiện Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị, có thể thấy bài học kinh nghiệm trước hết là ở đâu có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của các cấp ủy đảng, chính quyền, sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của các ban, ngành, đoàn thể từ tỉnh tới cơ sở, trong đó ngành Văn hóa và Hội Văn học nghệ thuật giữ vai trò nòng cốt, thì ở đó, văn học nghệ thuật thực sự là lĩnh vực đặc biệt của đời sống tinh thần xã hội, trở thành động lực, sức mạnh nội sinh bền vững cho sự phát triển. Coi trọng lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng phát triển đi đôi với tăng cường công tác quản lý, tạo môi trường phù hợp cho sáng tác, hưởng thụ, đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động văn học nghệ thuật cũng là một trong những kinh nghiệm thực tế được đúc rút. Bên cạnh đó, điều không thể thiếu là phải thường xuyên nắm tình hình tư tưởng, định hướng tư tưởng, giáo dục chính trị tư tưởng và phòng chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, hội viên, văn nghệ sĩ; chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác văn học nghệ thuật, đội ngũ văn nghệ sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức, lối sống trong sáng, say mê và tâm huyết với nghề.

Văn học, nghệ thuật Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế phải phát triển toàn diện và mạnh mẽ, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ; quan điểm chỉ đạo ấy của Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng càng khẳng định mục tiêu của sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, văn học nghệ thuật là vì con người, cho con người. Bởi vậy, hơn ai hết, sứ mệnh cao quý, trách nhiệm quan trọng ấy đặt trên vai lực lượng nòng cốt – đội ngũ văn nghệ sĩ – những người tạo ra tinh hoa của văn hóa. Phát huy tính độc lập, sáng tạo, đổi mới, đa chiều… đặt trong trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân, khi mỗi văn nghệ sĩ thực sự trở thành người chiến sĩ xây dựng và phát triển nền văn nghệ tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, văn học nghệ thuật sẽ ngày càng có những biến đổi sâu sắc hơn nữa với những giá trị cao đẹp chân - thiện - mỹ, phục vụ đắc lực sự nghiệp cách mạng trong thời kỳ mới.

Hà Trần